19 آبان 1405
... عصری [جمعه 9 اسفند 1347] سفیر انگلیس دیدنم آمد، راجع به نفت مذاکره کردیم. می‌گفت شرکت‌ها تصمیم گرفته‌اند صد میلیون اضافی را که می‌خواهید، ندهند! از بس تهدید شدند، دیگر جانشان به لب رسیده است. من هم سخت جواب دادم و گفتم: ما هم از بس چانه زدیم جانمان به لب رسید. به مضمون «یا علی غرقش کن، من هم به درک»، ما همه کار خواهیم کرد ولو به زحمت و سختی دچار شویم. خیلی ناراحت شد. گفت: «می‌دانی که ما کار خودمان را کرده‌ایم» ـ یعنی من به لندن فشار آورده‌ام. چون آدم خیلی شریفی است حرف او را باور کردم، ولی می‌دانم که نه دولت انگلیس ونه دولت آمریکا، هیچ کدام به شرکت‌های نفتی فشار وارد نمی‌کنند.
بعد که او رفت، من مدتی به فکر فرو رفتم که خدایا با این گرفتاری مالی که داریم، آیا ممکن است بتوانیم چنین فشاری وارد بیاوریم؟ بر فرض موفق بشویم، تا از این نمد کلاهی بسازیم حداقل یکی دو سال وقت می‌خواهد. در این زمان چه خواهیم کرد؟[1]
در یادداشتهای سابق هم نوشته‌ام، وقتی در رأس دولت و مقامات مهم... دست‌پروردگان یک یا چند سیاست خارجی باشند ـ و تعجب من در این است که چطور شاهنشاه با آن همه فراست و عقل این مطلب را درک نفرموده‌اند ـ هنگام سختی، به جای آن که کار بر دشمن سخت شود بر ما سخت می‌شود! چنان که همین حالا با خزانه خالی دچار هستیم، چطور ممکن است به جنگ برخیزیم؟[2] مگر فراست و درایت شاه راهی به خارج بجوید.
- علم، امیراسدالله، یادداشتهای علم (1347 و 1348): متن کامل دست‌نوشته امیراسدالله علم، ویرایش و مقدمه علینقی عالیخانی، ج 1، تهران، کتاب‌سرا، چ پنجم، 1390، ص 137 – 136.
پی‌نوشت‌ها:
[1]. علت اصلی گرفتاری مالی دولت، برنامه‌های نظامی شاه بود. برای تأمین بودجه لازم، بسیاری از طرح‌های عمرانی کنار گذاشته شدند و مالیات‌ها و عوارض گمرکی افزایش یافتند.
[2]. این بدگمانی علم هیچ‌گونه پایه درستی ندارد، ولی متأسفانه در ایران باب بوده ـ و هنوز هم هست ـ هر گونه کاستی در کار خود را گناه دیگران بدانیم.
تعداد بازدید: 33
