مقالات

اظهار تاسف امام خمینی از وضع میهن و اشاره به زندانی شدن عدۀ کثیری از میهن‏‌پرستان

در چهارم تیرماه سال 1345، حسن ماسالی از اعضای کنفدراسیون جهانی دانشجویان ایرانی به خدمت امام خمینی(س) در نجف رسید. کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی(اتحادیه ملی)-که به اختصار به کنفدراسیون معروف بود- سازمانی بود متشکل از دانشجویان ایرانی مقیم خارج (عمدتاً اروپای غربی و ایالات متحده) که گرچه ابتدا به این هدف بنیان گذاشته نشده بود، اما در یکی دو دههٔ قبل از انقلاب اسلامی ۵۷ به یکی از سازمان‌های مخالف رژیم سلطنتی ایران...

ملکه‌ای که از دربار پهلوی فرار کرد

ملکه‌ای که از دربار پهلوی فرار کرد مرگ فوزیه، اولین همسر محمدرضا پهلوی، ماجرای طلاق خبرساز او از همسرش را دوباره داغ کرده است. مجله مهر : «راز طلاق ملکه غمگین». این شاید یکی از نکات پنهان زندگی زنی بود که تنها 9سال همسر شاه مخلوع ایران بود و بعد به زادگاهش برگشت.«فوزیه» زنی که همسر اول محمدرضاشاه پهلوی بود، دیروز در سن 92 سالگی و درشهر اسکندریه مصر درگذشت. فوزیه فرزند ملک فواد پادشاه اسبق مصر بود که در یک ازدواج سیاسی و برای...

عمر مجلس اول چگونه خاتمه يافت؟

مجلس شورای ملی ایران در دوم تیر ماه 1287ش پس از درگیری مسلحانه میان نیروهای وفادار به محمدعلی شاه و اعضای انجمن‌ها تعطیل شد. عمر مجلس اول کمتر از دو سال بود و بیشتر وقت آن صرف حل و فصل اختلافات جزئی شد. پایان آن نیز ثمره‌ای خوش برای هیچ یک از گروههای درگیر و مردم به همراه نداشت. بررسی تمام حوادثی که جامعه را به انسداد سیاسی کشاند در این مقاله مقدور نیست، اما می‌توان نگاهی گذرا بر اوضاع ایران در آخرین روزهای مجلس داشت. سرکشی ایلات...

ماجراي فرار اولين رئيس مجلس

مجلس اول مشروطيت كه كمتر از دو سال دوام داشت ـ 13 مهر 1285 تا 2 تير 1287 ـ شاهد تحولات بسياري بود. اين مجلس كه مولود قيام مردم بود، پيش از پايان دوره قانوني خود به علت مخالفت محمد‌علي‌شاه قاجار با مشروطه‌طلبان توسط كلنل لياخف رئيس روسي قزاقخانه و تعدادي از افسران روس به توپ بسته شد. در اين حادثه عده‌اي از نمايندگان مجلس كشته و عده‌اي نيز دستگير و زنداني شدند و جمع ديگري نيز توانستند فرار كنند. سيد‌محمد صادق طباطبائي، سيد‌عبدالله...

رویارویی محمدعلی شاه با مجلس اول

زهرا کاظمی مظفرالدین‌شاه قاجار چند روز پس از امضای قانون اساسی در 24 ذیقعده1324 وفات نمود و محمدعلی میرزا ولیعهد جوان در24 ذیحجه همان سال، تاجگذاری کرد. او که در دوره ولیعهدی و زمان صدارت عین‌الدوله، اوج جنبش مشروطه خواهی، برای تثبیت موقعیت خود به حمایت مصلحتی و ظاهری از مشروطه پرداخت بود، با دست‌یابی به اریکه سلطنت، خود را در موضع قدرت یافت و تلاش خود را برای باز پس‌گیری آنچه پدرش، مظفرالدین شاه اعطاء نموده بود، آغاز کرد....

چالش سكولاريسم و دين گرايى در مجلس اوّل

دكتر مصلح زاده در مورد مشروطه، حتى در كوچك ترين مسائل آن، در كتابهاى تاريخ اختلاف نظر وجود دارد. كلمه مشروطه از كجا آغاز شد؟ ضياءالدين درّى اصفهانى، مدرس رشته فلسفه و مدير يكى از مدارس تهران مى گويد: ...يك روز طرف عصر، بنده با چند نفر در سفارت انگلستان ايستاده بوديم، درشكه شارژ دافر سفارت [كاردار] وارد سفارت شد. خانم شارژ دافر از درشكه پياده شد و آمد توى سفارت و گفت: شما اين جا براى چه جمع شده ايد؟ يك روضه خوانى برگشت و گفت كه...

سرنوشت لياخوف پس از به توپ بستن مجلس

در روز سه شنبه 23 جمادى الاولى 1326 به دستور محمد على شاه قاجار، لياخوف روسى با قزاقان ، مجلس شوراى اسلامى را محاصره و به توپ بسته و عده زيادى را كشته و مشروطه را برانداخت . اما متاءسفانه آزاديخواهان كه به دفاع از مجلس برخاسته بودند در همان حالى كه يكى يكى فرو مى غلطيدند به اصطلاح خودشان هواى كشور را هم داشتند: اينان به يكديگر سپرده بودند كه به افسران روسى تيراندازى نشود مبادا بهانه به دست روسها بيفتد و روزگار هموطنان عزيزشان سياه...

بلائی که قزاق‌ها بر سر مجلس آوردند

روز دوم تیر 1287 ساختمان مجلس شورای ملی در دوران حکومت محمدعلی شاه قاجار به دستور وی توسط نظامیان روسیه به توپ بسته شد و موجی از قتل و غارت و سرکوب نمایندگان مجلس و حامیان جنبش مشروطیت توسط قزاق‌ها آغاز شد. گزارش زیر تصویری از آنچه که روسها و قزاق‌ها بر سر «خانه ملت‌» آوردند را به نمایش می‌گذارد. *** عمارت مجلس و از آن میان بخش‌های غربی آن در پهنة میدان بهارستان، پس از پایان نبرد به تلی از خاک و تکه آجر تبدیل شد و حوضخانة مجلس در...

نهضت مشروطه و تعرض به مجلس

دکتر سید حمید روحانی در پی پیروزی نهضت مشروطه و به سلطنت رسیدن محمدعلی میرزا، از جریان‌های دامنه‌دار و ناهنجار، درگیری‌ها و کشمکش‌هایی بود که میان او و مشروطه‌خواهان پدید آمد که به بمباران مجلس و سرکوبی خونین مجلسیان کشیده شد و دومین توطئه‌ی پشت پرده‌ی بریتانیا را برای به بیراهه کشانیدن نهضت عدالت خواهی ملت ایران به پایان برد. تاریخ‌نویسان، علت و انگیزه‌ی اصلی این ماجرا را مخالفت و دشمنی محمدعلی میرزا با نظام...

حمايت روسيه و انگليس از محمد‌‌علي شاه در آستانه به توپ بستن مجلس

درتاريخ چنين آمده است كه حمله نظامي به ساختمان مجلس شوراي ملي در 1287 توسط نظاميان روسيه و به خواست مؤكد محمد‌علي شاه قاجار صورت گرفته و هدف سركوب جنبش مشروطه بوده است. براساس آنچه كه در تاريخ آمده، انگليسي‌ها در ‌آن زمان خود را حامي مشروطه‌طلبان وانمود ساخته و سفارت خود را مأمن و پناهگاه آنان براي در امان ماندن از گزند نيروهاي دولتي محمد‌علي شاه و نظاميان روس حامي وي قرار داده بودند ولي اسنادي كه از وزارت خارجه بريتانيا به...

ارتشبد جم : حتی ارتش از خریدهای نظامی شاه اطلاع نداشت

در یک فاصله زمانی 20 ساله از 1950 تا 1970 کل خریدهای تسلیحاتی ایران از آمریکا به یک میلیارد دلار هم نرسید ولی بین 1970 تا 1978 میلادی یعنی فقط در عرض 8 سال آخر سلطنت شاه میزان خرید سلاح از آمریکا آنقدر سریع افزایش یافت که به رقم نجومی 19 میلیارد دلار بالغ شد.(1) بخش معتنابهی از این سلاحها از آمریکا خریداری می‌شد و اصولا کار تجهیز و مسلح کردن ارتش شاهنشاهی بر عهده آمریکائیها بود. از ابتدای دهه پنجاه و مشخصا از سال 1350 ایران تبدیل به بزرگترین...

اسلام ستیزی در درون سازمان مجاهدین خلق

...مرکزیت سازمان در اسفند ماه 1353 ، از طریق لیلا زمردیان زوج تشکیلاتی شریف واقفی ، که ضمناً رابط وی با سازمان بود ، دریافت که شریف واقفی که به دلیل مخالفت با انحراف ایدئولوژیک قبلاً از مرکزیت تصفیه شده بود ، مسلح است. لیلا در یک متن انتقاد از خود پس از این که از طرف مسئولش متهم شده بود که حقایق را نمی گوید ، اعتراف کرد که از همان آذر ماه 53 می دانسته که شوهرش مسلح است ، ولی گزارش نکرده است (1). ضمناً صمدیه لباف نیز یکی دو بار به وحید...

رضاشاهی که من شناختم

دکتر آرتور میلسپو در تاریخ معاصر ایران به عنوان خزانه دار آمریکایی ایران مشهور است. او یک بار در فاصله سالهای 1301 تا 1306 در زمان رضاخان و یک بار در دی ماه 1321 در بحبوحه جنگ جهانی دوم و اشغال ایران به عنوان رئیس کل دارائی ایران استخدام شد و به ایران آمد و تا بهمن ماه 1323 همراه با 60 کارشناس آمریکایی به اداره امور مالیه ایران پرداخت. کتاب « آمریکایی‌ها در ایران » خاطرات ماموریت دکتر آرتور میلسپو در ایران است. در این کتاب وی برداشت ها و...

احزاب عصر پهلوی دست به دامان صهیونیستها

اسدالله علم رهبر حزب مردم و منوچهر اقبال رهبر حزب ملیون آموزه های حزبی و شیوه اداره احزاب تحت فرمان خود را از نماینده سیاسی اسرائیل در تهران فرا گرفتند . مئیر عزری نخستین نماینده سیاسی اسرائیل در تهران در خاطراتش مطالبی دربارة دو حزب مردم و ملیون آورده که در حقیقت ماهیت فرمایشی بودن هر دو حزب را افشا کرده است: در سال 1958 که به ایران آمدم، دو حزب در این کشور به تازگی برپا شده بود. حزب مردم که اسدالله علم به فرمان شاه برپا کرده بود و...

راز یک سفر...

تیمور بختیار پایه گذار ساواک و اولین رئیس رئیس آن است. او در پاییز سال 1339 در پی سفری مشکوک به آمریکا مورد غضب شاه قرار گرفت. در اسفند 1339 از مقامش برکنار شد، در سال 1340 از ایران اخراج گردید، در اردیبهشت سال 1347 در لبنان بازداشت شد و در مرداد 1349 توسط ماموران سازمانی که خود آن را در ایران به وجود آورده بود ترور شد. مقاله حاضر، گزارشی از سفر مرموز وی به آمریکا است که سرآغاز سیر نزولی سرنوشت وی به شمار می‌رود. پس از کودتای 28 مرداد 1332،...

محافظ مخصوص شاه: دربار به اندازه يك سگ براي گاردي هاي محافظ ، ارزش قائل نبود!

مامور مخصوص شاه. یکی از نزدیکترین افراد که به دلایل امنیتی حق دارد از شاه حرف شنوی نداشته باشد! نزدیکترین فرد به شاه. حتی نزدیکتر از زنان شاه. این موقعیت بسیار خوب نصیب «علی شهبازی» هم شد. او نه تنها در زمان سلطنت شاه، بلکه پس از فرار هم در حلقه نزدیکان او باقی ماند. این فرد که نمی تواند منکر وفاداری خود به شاه شود، بالاخره به دلیلی از این خانواده رنجیده و از آنها برید. او که ادعای دینداری و پایبندی به دین مبین اسلام را دارد، پاسخ...

بازرسی شاهنشاهی!

در سال 1958 موقعی که هنوز یک سال بیشتر از پیدایش ساواک نمی گذشت، شاه یک ارگان کاملاً مستقل از تشکیلات دولت به نام «سازمان بازرسی شاهنشاهی» تأسیس کرد، که بعدها ریاست آن را به یکی از مشاوران بسیار نزدیک و همکلاسی سابق خود ژنرال «فردوست» سپرد. این سازمان وظیفه داشت به جستجوی موارد فساد، بی‌لیاقتی، و نافرمانی در میان مقامات مسئول کشور بپردازد، و گزارش بررسیهای خود را مستقیماً در اختیار شاه قرار دهد. ولی جالب اینجاست که نتیجة...

چگونه خانه قوام السلطنه به سفارت اسرائیل تبدیل شد؟

محمد تقی تقی پور درباره چگونگی خرید و تهیه ساختمان نمایندگی رژیم صهیونیستی که به سفارت مخفی و غیررسمی اسرائیل شهرت پیدا کرده بود، ادعاها و نقل‌ و قول‌های متفاوت شده است. آنچنان که سال‌ها بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، انجمن کلیمیان تهران، طی دادخواست قضایی ادعا کرد که ساختمان سفارت فلسطین در تهران که قبل از این، یعنی در دوران سلطنت پهلوی، محل نمایندگی دولت اسرائیل در تهران بود، متعلق به آن انجمن است. ادعای انجمن کلیمیان...

انگلیسی‌ها مسبب مرگ میلیونها ایرانی هستند

با وجود بی‌طرفی ایران در جنگ جهانی اول، در طول این جنگ ضربات و خسارات جبران‌ناپذیری بر پیکر میهن‌ و ملت ما وارد آمد. ورود بی‌محابای قوای بیگانه و نیروهای متخاصم به خاک ایران، در فقدان یک دولت قوی و متمرکز و دارای سامانه اداری کارآمد، هرج و مرج و ناامنی و پراکندگی و بی‌ثباتی را دامن زد و به تشدید ضعف دولت مرکزی و وخامت حال و وضع اقتصادی و اجتماعی مردم ایران انجامید. در نتیجه ایران بی‌طرف که با هیچ کشوری در جنگ نبود، تقریباً به...

در کتابخانه‌های دیجیتال(9): روایت دادستان (حسین آزموده)

مجيد رهباني سپهبد حسین آزموده، در سال 1285 در تهران به دنیا آمد. پس از پایان تحصیلات ابتدایی و متوسطه، در سال 1306 وارد دانشکدة افسری شد و در سال 1308 درجة ستوان دومی گرفت. رشتة تحصیلی او در دانشکدة افسری مهندسی نظامی بود و پس از فراغت از تحصیل، در واحدهای مهندسی به خدمت پرداخت. پس از گذراندن دورة فرماندهی و ستاد دانشگاه جنگ به مدارج بالاتر نظامی دست یافت. در پی ختم غائلة آذربایجان (1325)، آزموده که با درجة سرهنگی در دادرسی ارتش خدمت...

گسست از فرهنگ سیاسی مشروطه در انقلاب جنگل و پی آمدهای آن

ناصر عظیمی اشاره: این مقاله حاصل پژوهشی است که نگارنده تحت عنوان« منشاء تئوریک شکست انقلاب جنگل» طی سالهای اخیر انجام داده و اکنون آن پژوهش به صورت کتابی با عنوان «جغرافیای سیاسی جنبش وانقلاب جنگل» منتشر شده است. در واقع این نوشته بخشی از جمعبندی ونتیجه گیری کتاب فوق است که با تغییرات تکمیلی به منظور پاس داشت یکصد و چهارمین سال پذیرش مشروطیت در ایران تنظیم شده است.پیش از آغاز مقاله لازم است در باره ی واژه ی «گسست» دراین...

معرفی توصیفی دوازده کتاب درباره قیام 15 خرداد 42

تاریخ هر ملت بزرگ در نقطه عطف های تاریخی- که نمودار شور و شعور آنان است- جلوه گر می شود. این همه- که در خیزش های خرد و کلان شکل می گیرد- از امید و آرمان یک ملت زنده و چشم به راه اینده ای روشن حکایت دارد. اگر بر این همه که در خودجوش بودن آن هیچ تردیدی نیست، رهبری کاریزماتیک ملت را افزوده و ویژگی های شخصیتی و فکری و سیاسی رهبر را در نظر آوریم، تاریخ و حرکت مردم الهام بخش پیکارگران راه آزادی و استقلال خواهد بود. چنان که پس از قیام 15 خرداد و...

...

مقالات

زندگی سیاسی نصرت الله امینی، رئیس دفتر دکتر مصدق

شخصا نبش قبر شهید نواب را انجام ندادم - از پشت پارک نگهبانی می دادم

تلاش رضاشاه براي جلب رضایت انگلیسی ها جهت عقد قرارداد نفتی جدید

تحقیر قاجار تفکر رضاخانی است

بازنگری نقش انگلستان و روسیه در غارت ارزاق ایران در سالهای جنگ جهانی اول

تاریخ‌نگاری و سازمان‌های اطلاع‌رسانی

یادداشت‌های معزالسلطنه خواجه نوری

ماجرای کت و شلوار اشتراکی گلسرخی و اخوان لنگرودی

اظهار تاسف امام خمینی از وضع میهن و اشاره به زندانی شدن عدۀ کثیری از میهن‏‌پرستان

ملکه‌ای که از دربار پهلوی فرار کرد

عمر مجلس اول چگونه خاتمه يافت؟

ماجراي فرار اولين رئيس مجلس

رویارویی محمدعلی شاه با مجلس اول

چالش سكولاريسم و دين گرايى در مجلس اوّل

سرنوشت لياخوف پس از به توپ بستن مجلس

بلائی که قزاق‌ها بر سر مجلس آوردند

نهضت مشروطه و تعرض به مجلس

حمايت روسيه و انگليس از محمد‌‌علي شاه در آستانه به توپ بستن مجلس

ارتشبد جم : حتی ارتش از خریدهای نظامی شاه اطلاع نداشت

اسلام ستیزی در درون سازمان مجاهدین خلق

رضاشاهی که من شناختم

احزاب عصر پهلوی دست به دامان صهیونیستها

راز یک سفر...

محافظ مخصوص شاه: دربار به اندازه يك سگ براي گاردي هاي محافظ ، ارزش قائل نبود!

بازرسی شاهنشاهی!

چگونه خانه قوام السلطنه به سفارت اسرائیل تبدیل شد؟

انگلیسی‌ها مسبب مرگ میلیونها ایرانی هستند

در کتابخانه‌های دیجیتال(9): روایت دادستان (حسین آزموده)

گسست از فرهنگ سیاسی مشروطه در انقلاب جنگل و پی آمدهای آن

معرفی توصیفی دوازده کتاب درباره قیام 15 خرداد 42