مقالات

روابط فرهنگي تهران و تل‌آويو در دوره‌ي پهلوي

روابط فرهنگي تهران و تل‌آويو در دوره‌ي پهلوي با پايان جنگ جهاني دوم و برقراري نظام قيموميت، انگلستان بر بخشهايي از امپراتوري عثماني و از جمله سرزمين فلسطين، چيرگي يافت. در طي دوره‌ي قيموميت انگلستان، شرايط و زمينه براي تقويت حضور صهيونيست‌ها و سلطه‌ي آنها بر فلسطين بيش از پيش فراهم شد و با تصويب طرح تقسيم در سازمان ملل متحد در سال 1948، صهيونيست‌ها تأسيس كشوري جعلي به نام اسرائيل را اعلام كردند. به اين ترتيب، مسلمانان در...

توصيه عمه و خاله!

توصيه عمه و خاله! دوران حكومت ناصرالدين شاه قاجار (1264 ـ 1313 ه‍. ق) چه از نظر طول حكومت و چه از نظر جايگاه آن درتاريخ معاصر، مهمترين دوره حكومت در عصر قاجاريه محسوب مي‌شود. ناصرالدين شاه فرزند ذكور و ارشد محمد‌شاه و وليعهد او،‌از بطن ملك‌جهان‌خانم، ملقب به مهدعليا متولد شد و در شب چهاردهم ماه شوال 1264 ه‍. ق پس از مرگ پدر در حالي كه هنوز به هيجده سالگي نرسيده بود، در تبريز بر تخت سلطنت نشست. علاوه بر سن كم و كم تجربگي، عدم...

نقد كتاب «خاطرات ارتشبد حسن طوفانيان»

نقد كتاب «خاطرات ارتشبد حسن طوفانيان» حسن طوفانيان، فرزند مهدي، در سال 1292خ. در تهران متولد شد. وي در سال 1312 به استخدام ارتش درآمد و در دوران سلطنت محمدرضا پهلوي، مهمترين مشاغل وي چنين بود: فرمانده آموزشگاه خلباني، رئيس دايره 2 طرحهاي استراتژيك اداره سوم ارتش، معاون هوايي اداره سوم ارتش، مديرعامل سازمان صنايع نظامي، آجودان مخصوص شاه، رئيس اداره خريد و سفارشات خارجي صنايع نظامي و جانشين وزير جنگ. ارتشبد طوفانيان در جريان...

«بني‌اسرائيل» به روايت قرآن

«بني‌اسرائيل» به روايت قرآن «... مسأله يهود در دنياي امروز، خصوصاً به شكلي كه در آمريكا و اسراييل جلوه‌گر شده،‌مسأله تازه‌اي نيست و سوابق ديرينه‌‌اي دارد. شكي نيست كه اين مسأله در دوران ما ابعاد بسيار وسيعي يافته و به اشكال بي‌سابقه و متنوعي ظاهر شده است، اما ريشه‌ها و علل بروز آن در تصويري كه قرآن كريم از قوم يهود ارائه مي‌دهد قابل جستجوست. بسياري از خصايص و ويژگي‌هايي كه قرآن كريم به قوم يهود نسبت مي‌دهد در جهان امروز...

جنبش صهيونيسم

جنبش صهيونيسم زرسالاران يهود، فكر سلطه بر جهان را هيچگاه رها نكرده و همواره در طول تاريخ، اين تفكر توسعه‌طلبانه و نژادپرستانه را دنبال كرده‌ا‌ند ولي به تصريح همه رهبران يهود، پايگاه اول آنها در اين سلطه‌جوئي، فلسطين بوده است. به همين دليل طرحهاي مختلفي را براي نيل به اين هدف برنامه‌ريزي كردند. جنبش صهيونيستي به عنوان يك تشكل سياسي سازمان يافته، در جهت رسيدن به هدف مذكور در سال 1897 ميلادي توسط يك روزنامه‌ نگار اتريشي به...

نقش انگليس در واگذاري فلسطين به صهيونيسم

نقش انگليس در واگذاري فلسطين به صهيونيسم 5 سال پس از شكل‌گيري جنبش جهاني صهيونيسم و در يك همسوئي آشكار با اهداف و برنامه‌هاي اين جنبش، «آرتور جيمز بالفور» نخست‌وزير وقت انگلستان1 در 1902 ميلادي تصميم گرفت در شرق آفريقا و در قلب كشورهاي اسلامي، موطني براي يهوديان اختصاص دهد. اما تلاش‌هاي وي ناموفق بود. در سال 1903 بعضي از رهبران يهودي درباره تأسيس كشوري براي يهوديان در منطقه صحراي سينا با حكومت انگليس مذاكره كردند. پس از آن،...

روياروئي امام خميني با سلطه‌ي صهيونيسم بر ايران شاهنشاهي

روياروئي امام خميني با سلطه‌ي صهيونيسم بر ايران شاهنشاهي سلطه روز افزون يهوديان و دست‌پروردگان آنها بر ايران شاهنشاهي ـ كه روابط عميق سران پهلوي با رژيم صهيونيستي، از آن حكايت مي‌كرد، يكي از انگيزه‌هاي قيام امام خميني در برابر حاكميت پهلوي بود. در ديدگاه امام، شاه از كارگزاران صهيونيستها بود كه مأموريت داشت تا زمينه‌هاي گسترش نفوذ آنها را در كشورهاي اسلامي فراهم سازد. «... اين جانب كراراً خطر اسرائيل و عمال آن را ـ كه در...

صهيونيسم و بهائيت

صهيونيسم و بهائيت از فصول بسيار مهم در پرونده صهيونيستها روابط صميمانه و همگاري تنگاتنگ سران آن به طور اعم و رژيم اشغالگر قدس به طور خاص با بهائيت است. سرزميني كه بيش از نيم قرن است صهيونيسم بر آن چنگ افكنده، از دير باز قبله‌ي بهائيان محسوب مي‌شود و افزون بر اين، سالها است مركزيت جهاني بهائيت (بيت‌العدل اعظم) در آن كشور قرار دارد. از اين رو اين روابط حسنه، اختصاص به امروز و ديروز نداشته و از بدو تأسيس رژيم اسرائيل برقرار بوده...

قدس در طول تاريخ

قدس در طول تاريخ قدمت شهر قدس به بيش از پنج هزار سال پيش باز مي‌گردد و بدين ترتيب يكي از قديمي‌ترين شهرهاي جهان محسوب مي‌شود. نام‌هاي مختلفي كه بر اين شهر اطلاق گرديد از عمق تاريخ اين شهر گواهي مي‌دهد. گوناگوني نامها به خاطر ملل مختلفي است كه در اين سرزمين سكونت داشتند. كنعاني‌ها كه در هزاره‌ي سوم پيش از ميلاد به اين منطقه آمدند نام آن را «اورساليم» نهادند كه به معناي شهر صلح يا شهر الهه «ساليم» است. واژه‌ي اورشليم كه در...

فلسطين و اسرائيل به روايت نويسندگان غربي و اسرائيلي (معرفي 20 كتاب)

فلسطين و اسرائيل به روايت نويسندگان غربي و اسرائيلي (معرفي 20 كتاب) ماهيت رژيم صهيونيستي و حقيقت رفتار اين رژيم با ملت فلسطين، حتي از نگاه محققين و پژوهشگران غربي و اسرائيلي نيز دور نمانده است. كتابهائي كه در اين بخش معرفي مي‌شود، پديده صهيونيسم، جنگهاي اسرائيل با ملل مسلمان،‌ فعاليتهاي موساد، موضوع آوارگان،‌اصالت ملت فلسطين و ساير موضوعات مربوط به بحران فلسطين را بررسي كرده‌اند.    نام كتاب: يك فلسطين، تمام و كمال:...

آوارگي، فرياد و درد 60 ساله ملت فلسطين

آوارگي، فرياد و درد 60 ساله ملت فلسطين از 1947 كه گروههاي تروريستي وابسته به آژانس‌هاي صهيونيستي كار ترور و قتل عام و تاراندن ملت فلسطين را با هدف فراهم ساختن زمينه‌هاي تأسيس اسرائيل تشديد كردند تا امروز، 60 سال از سابقه آوارگي اين ملت ستمديده مي‌گذرد. از آغاز شكل‌گيري پديده آوارگي، فلسطينيان در كشورهاي مختلف به ويژه در بلاد همسايه در شرايط غربت توأم با رنج و سختي روزگار خود را سپري مي‌كنند. در اين بحث قبل از شرح ماجرا ابتدا...

بمباران مدينه

بمباران مدينه يكي از رويدادهاي تلخي كه در تاريخ به وقوع پيوست و قلوب مسلمانان جهان از جمله مردم ايران را جريحه‌دار كرد، بمباران شهر مدينه توسط وهابي‌ها در روز 15 شهريور 1304 هجري خورشيدي بود. اين حادثه در نتيجه جنگ‌هائي كه ميان عبدالعزيز ابن‌سعود بنيان‌گذار رژيم سعودي و ملك‌حسين،‌ شريف مكه و مدينه رخ داد، به وقوع پيوست. عبدالعزيز ابن سعود كه پيش از وقوع جنگ اول جهاني موفق شده بود شهر رياض را از وجود تركان عثماني پاكسازي كند،...

يك راز از شهريور 1320

يك راز از شهريور 1320 10 سال پس از اشغال ايران توسط متفقين و سقوط رژيم رضاخان بعضي مطبوعات ايران جسته و گريخته رازهائي را از چگونگي به قدرت رسيدن محمد‌رضا پهلوي را فاش كردند. هر چند كه اين افشاگري‌ها در برابر تيغ سانسورچي‌هاي حكومت جديد ادامه نيافت ولي مطالعه همان ميزان محدود حقائق برملا شده نيز مي‌تواند اوج حقارت و درماندگي پهلوي را در برابر اراده بيگانگاني كه ايران را به اشغال نظامي خود درآورده بودند، نشان دهد. با هم يكي...

برگي از تاريخ؛ بهانه جوئي انگليس براي كنترل آبهاي ايران

برگي از تاريخ؛ بهانه جوئي انگليس براي كنترل آبهاي ايران تأسيس جامعه ملل در پايان جنگ اول جهاني و پيوستن ايران به ميثاق اين جامعه از جمله مراحل آغازين ورود ايران به عرصه بين‌المللي است. ميثاق جامعه ملل در هفتم تير 1298 / 28 ژوئن 1919 م در 26 اصل به تصويب دولتهاي عضو رسيد و در 20 دي ماه 1298 / 10ژانويه 1920 جامعه ملل به طور رسمي تأسيس شد و دولت ايران در نهم دي 1300 / 30 دسامبر1921 م توسط كابينه اول احمد قوام (قوام‌السلطنه) به ميثاق جامعه ملل پيوست....

مصونيت پارلماني در عصر رضاشاه!

مصونيت پارلماني در عصر رضاشاه! از فرخي يزدي به عنوان يكي از غزل‌ سرايان بزرگ تاريخ معاصر ايران ياد مي‌كنند. او در 1267 متولد شد و در جريان جنبش مشروطيت از يزد به تهران آمد و با شعر و نثر و آثار ادبي خويش در مطبوعات، نهضت مشروطه را مورد حمايت قرار داد. او قرارداد 1919 وثوق‌الدوله با انگليس را در اشعارش به باد انتقاد گرفت. كمي بعد روزنامه تندرو «طوفان» را بنيان نهاد و در آن به انتقاد از دولت پرداخت. در مجلس هفتم (مهر 1307 تا آبان 1309) به...

تهران 117 سال پيش

تهران 117 سال پيش در سال 1311 هجري قمري يعني در اواخر سالهاي سلطنت ناصرالدين‌شاه، سرهنگ احمد امين وابسته نظامي و مباشر سفارت عثماني در تهران رساله‌اي تحت عنوان «ايران» به خط خود تنظيم و بدولت عثماني تسليم داشته است. اين رساله كه اصل آن در كتابخانه مركزي دانشگاه استانبول نگهداري مي‌شود، حاوي نكاتي است كه گوشه‌هائي از اوضاع اجتماعي ايران آن روز را روشن و مشخص مي‌نمايد. در اين رساله چنين مي‌خوانيم: دواير رسمي و ادارات...

تقويم‌ها و تبديل‌ها در ايران

تقويم‌ها و تبديل‌ها در ايران اشاره يكي از مهم‌‌ترين مباحث تاريخ‌نگاري گاه‌شماري است. اين موضوع در ايران از مسائل پيچيده‌اي است كه هميشه براي محققان دشواري‌هايي به وجود آورده است. زيرا محققان ايراني بر خلاف مورخان كشورهاي اروپايي و آمريكايي كه تنها به يك نوع تقويم و يك مبدأ سر و كار دارند، در طول تاريخ تقويم‌هاي مختلفي را كه پايه و اساس آن‌ها سال‌هاي شمسي و قمري بوده، به كار برده‌اند... بدون ترديد، محققان براي تطبيق...

پشت پرده دربار

پشت پرده دربار در سالهاي حكومت محمد‌رضا پهلوي، دربار و رويدادها و زد و بندهاي نامشروع آن از منابع اصلي ترويج مفاسد اخلاقي در جامعه ايران بود. رخدادهائي كه در اين نوشتار اشاره مي‌شود گوشه‌هاي كوچكي از اين مفاسد را از زبان دست‌اندركاران آن رژيم به تصوير مي‌كشد: فريدون هويدا ـ برادر اميرعباس هويدا ـ سفير شاه در سازمان ملل در كتاب خاطرات خود تحت عنوان سقوط شاه (صفحات 94 تا 97) مي‌نويسد: يكي از مسائل حيرت‌انگيز براي مردم...

منبع: ماهنامه الکترونیکی دوران - شماره

قيام دليران تنگستان عليه متجاوزين انگليسي دلواري در 1881 ميلادي در روستاي «دلوار» از توابع تنگستان ديده به جهان گشود. وي دوران كودكي را در زادگاهش با فراگرفتن فنون رزمي، اسب‌سواري، تيراندازي و آموختن قرآن و ادبيات فارسي سپري كرد. از همان كودكي و نوجواني توانست به ويژه در تيراندازي مهارت خاصي كسب كند. با شروع انقلاب مشروطه در سال 1906 رئيس‌علي در حالي كه بيش از 25 سال نداشت، ‌از جمله پيشگامان مشروطه در جنوب ايران بود. به همين...

نقد كتاب «كهن ديارا»

نقد كتاب «كهن ديارا» «كهن‌ديارا» عنوان كتابي است كه «فرح» آخرين همسر محمد‌رضا پهلوي آن را به رشته تحرير درآورده است. خانم فرح ديبا بعد از سالها سكوت خاطرات خود را در سال 1383 به زبان فرانسه در پاريس منتشر ساخت. البته ترجمه فارسي اين كتاب نيز بدون مشخص شدن نام مترجم و مقدمه‌اي كه چگونگي روند انتشار آن به فارسي را مشخص سازد، به چاپ رسيده و در خارج كشور عرضه شده است. در شناسنامه كتاب محل انتشار مشخص نيست و انتشاراتي كه مسئوليت نشر...

درخشش «دوران» درجشنواره رسانه‌هاي ديجيتال

درخشش «دوران» درجشنواره رسانه‌هاي ديجيتال مجله الكترونيكي «دوران» متعلق به مؤسسه مطالعات و پژوهشهاي سياسي در نخستين جشنواره رسانه‌هاي ديجيتال و نرم‌افزارهاي چند رسانه‌اي به عنوان يكي از بهترين پايگاههاي فرهنگي كشور شناخته شد. در مراسمي كه به همين مناسبت در تالار وحدت برگزار شد، مجله «دوران» همراه با ساير مجلات، وبلاگ‌ها و رسانه‌هاي الكترونيكي كه در اين جشنواره به عنوان پايگاههاي فرهنگي برتر شناخته شدند، معرفي و...

نگاهي به مطبوعات ايران در دوره رضاشاه

نگاهي به مطبوعات ايران در دوره رضاشاه با كودتاي رضاخان فصل تازه‌اي از دوران سياه سكوت آغاز شد كه تا شهريور 1320 ادامه يافت. در اين دوره، سايه‌ي ارعاب و وحشت رضاخاني نه تنها بر دستگاه سياسي ـ نظامي كه در حوزه‌ي انديشه نيز سنگيني مي‌كرد. زماني كه رضاخان در تلاش بود تا ضمن سلطه و كنترل كامل بر فرهنگ و سنن جامعه آن را به گونه‌اي دلخواه شكل دهد، با بسط مباني تئوريك و قلمرو علمي مدرنيته، ايمان و معنويت مردم را به چالشي نابرابر...

بنگاه خيريه شهبانو

بنگاه خيريه شهبانو «پشت پرده تخت‌طاووس» عنوان اثري است كه در مؤسسه اطلاعات منتشر شده است. اين كتاب به قلم مينو صميمي از مسئولان دفتر فرح پهلوي نوشته شده و توسط دكترحسين ابوترابيان ترجمه شده است. مينو صميمي (متولد آذر 1325) دختر «صادق صميمي» (رئيس اسبق موزه ايران باستان) در اين كتاب پس از نقل مجمل زندگينامه‌ي خود ـ از دوران نوجواني تا پايان تحصيلات عالي در سوئيس و بازگشت به ايران ـ ابتدا به شرح دوره‌اي مي‌پردازد كه متعاقب...

تشنج و تهديد در مجلس اول به هنگام تدوين متمم قانون اساسي

تشنج و تهديد در مجلس اول به هنگام تدوين متمم قانون اساسي پيش از آمدن اتابك و نيز همزمان با صدارت او، مسئله مهم‌ تدوين متمم قانون اساسي هم در دستور كار نمايندگان مجلس قرار گرفت. نوشتن اين متمم به سرعت و سهولت نوشتن قانون اساسي انجام نمي‌گرفت؛ زيرا قانون اساسي كلياتي را در بر مي‌گرفت كه توافق بر سر آنها آسان‌تر بود. همچنين هنوز از پيروزي انقلاب زمان زيادي نگذشته بود و تب و تاب همبستگي انقلابي از بروز رويارويي سلايق و علايق و...

تلاش انگليس براي تجزيه ايران (نگاهي به قرارداد 1907)

تلاش انگليس براي تجزيه ايران (نگاهي به قرارداد 1907) زماني «سر ادوارد گري»1 وزير خارجه اسبق انگلستان راجع به سياست خارجي ايران در اواخر دوران قاجار گفته بود: «ايران خوش نداشت تفاهمي بين بريتانيا و روسيه برقرار باشد. درگذشته وجود خصومت ميان دو دولت قدرتمند را كليد رمز مصون ماندن خويش يافته بود و عادت كرده بود كه يكي را به جان ديگري بيندازد و از اين راه براي خود فرصت تنفس دست و پا كند...» 2 اين اظهارات بيانگر وضعيتي بود كه دو قدرت...

پيك تباهي

پيك تباهي هربرت نورمن شوارتسكف در 28 اوت 1895 در نيويورك چشم به جهان گشود. پس از پايان تحصيلات ابتدائي و متوسطه وارد آكادمي نظامي ايالات متحده امريكا واقع در وست پوينت شد و با درجه ستوان دومي سواره نظام فارغ‌التحصيل و در سال 1917 با درجه سرواني توپخانه به فرانسه رفت. 4 سال بعد، پس از اخذ درجه سرهنگي به امريكا بازگشت و رياست پليس ايالت نيوجرسي را بر عهده گرفت. وي به عنوان افسر سواره‌نظام و فرماندار نظامي. شخصاً اولين گروه 25 نفره پليس...

قهرمان‌سازي از شاهان

قهرمان‌سازي از شاهان يكي از نظريات در باب حوادث و جريان‌هاي تاريخي نظريه قهرمان‌ و شخصيت در تاريخ مي‌باشد. اين نظريه در جاهايي با تبيين‌هاي تاريخي علي و معلولي، فردگرايي در تاريخ، ديدگاه مشيت الهي و غيره پيوند مي‌يابد. نخستين كسي كه شيفتگي خاصي به نقش قهرمان‌ يا شخصيت در تاريخ داشت، توماس كارلايل مورخ انگليسي (1881 ـ 1795 م) بود كه اين جريان را تحت تأثير افكار فلسفي فيخته آلماني (1814 ـ 1762 م) به دست آورد. به عقيده كارلايل تاريخ...

فعاليت‌ ديپلماتهاي ايراني در لژهاي فراماسونري استانبول

فعاليت‌ ديپلماتهاي ايراني در لژهاي فراماسونري استانبول در 28 آذر 1369 / دسامبر 1990 مطبوعات ايران گزارشي به نقل از خبرگزاري يوگسلاوي [سابق] منتشر كردند. در اين گزارش آمده بود كه فراماسون‌هاي ايراني در تلاش‌اند تا ايدئولوژي خويش [يعني فراماسونري] را به عنوان محور مبارزات اپوزيسيون خارج از كشور قرار دهند. 1 صحت گزارش، مورد ترديد بود و نيز توانايي اپوزيسيون در اتحاد و پيوند گروه‌هاي متفرق مخالف جمهوري اسلامي به چالش كشيده شد. 2 با...

نقد كتاب «عمليات آژاكس»

نقد كتاب «عمليات آژاكس» «عمليات آژاكس» عنوان كتابي است كه در سال 1382 وارد بازار نشر كشور شده است. اين كتاب كه به بررسي اسناد مداخلات سازمان اطلاعات مركزي آمريكا (سيا) در كودتاي 28 مرداد سال 1332 اختصاص دارد، توسط ابوالقاسم راه‌چمني ترجمه شده و مؤسسه فرهنگي مطالعات و تحقيقات بين‌المللي معاصر ايران آن را منتشر كرده است. در بخش ترجمه، فصل‌بندي و دسته بندي اسناد با توجه به موضوع براندازي دولت مصدق صورت گرفته و بخش پژوهش به نقد و...

قيام مسجد گوهر شاد

قيام مسجد گوهر شاد ماه تير، سالگشت قيام اسلامي مردم در مسجد گوهرشاد مشهد، عليه سياستهاي ضد اسلامي رضاخان است. اين قيام كه در 21 تير 1314 سركوب شد، زماني شكل گرفت كه رضاخان دين‌ستيزي را به اوج خود رسانده و درصدد بود تا سنت‌هاي مذهبي و قوانين اسلامي را محو و نابود كند و فرهنگ غربي را به جاي آن بنشاند. رضاخان در پيگيري اين سياست دستورداده بود تا حجاب از سر زنان مسلمان برگيرند، مردان كلاه غربي به سر كنند، روحانيون لباس روحانيت را از...

...

110

...